Nesken eta emakumeen diagnostikoen gorakadak Bizkaiko erakundearen elkarte-oinarriaren profila aldatzen ari da azken urteotan.
Emakumeak elkartearen bazkideen % 22 baino gehiago dira jada.
APNABI Autismo Bizkaiaren oinarri sozialak autismoa genero-ikuspegiarekin identifikatzeko eraldaketa esanguratsua islatzen du. 2025. urtean, erakundearen bazkide egin ziren autisten % 31 emakumeak izan ziren, hau da, erregistratutako 249 bazkideetatik 77 emakumeak izanik. Datu hori bereziki garrantzitsua da azterketa historikoekin alderatuz gero; izan ere, lau gizonetik emakume batek du autismoa prebalentzia datuen arabera. APNABIren egungo datuek iradokitzen dute proportzio hori aldatzen ari dela eta diagnostikoan genero-arrakala murrizten hasi dela.
Bilakaera hori bereziki agerikoa da APNABIren helduentzako diagnostiko-zerbitzuan, gaur egun balorazio-eskaeren erdia baino gehiago emakumeei baitagozkie. Fenomeno horren arrazoia da pixkanaka joera historikoak gainditzen ari direla detekzioan, tradizioz autismoa gizonetan identifikatu eta aztertu baitzen gehienbat. Horren ondorioz, emakume askok diagnostiko oker edo berantiarrei egin behar izan diete aurre, eta heldutasunera heltzean bakarrik iritsi dira laguntza espezializatuetara.
Horren ondorioz, nesken eta emakumeen kasuan nahiko ohikoa da autismo-diagnostikora iritsi aurretik okerreko diagnostiko gehiago pilatzea, bai eta haien beharretara egokitutako laguntza eta baliabide falta ere. Ildo horretan, nabarmentzekoa da elkarteko kide diren emakumeen % 54k azken bost urteetan bat egin dutela.
Profila
APNABIko kide berrien profilean nabarmentzen da gero eta emakume autista heldu gehiagok erabakitzen dutela beren iniziatiba propioz elkartzea, erakundeak eskaintzen dituen baliabide eta zerbitzuetan parte hartzeko.
Gehienak desgaitasun intelektualik ez duten pertsonak dira, eta laguntza psikologiko espezifikora, enpleguari buruzko orientaziora eta beste zerbitzu batzuetara bideratutako laguntza-premiak dituzte, bai eta parte hartzeko eta elkarri laguntzeko guneak behar ere. Aldaketa horrek agerian uzten du gizartean kontzientziazio handiagoa dagoela eta emakumeen autismoaren adierazpenak zehatzago identifikatzen direla, historikoki itzalpean egon den errealitatea ikusarazten lagunduz.
Sentsibilizazioa
Azken urteotan autismoaren mugimendu asoziatiboa buru-belarri ari da lanean oztopo horien inguruan sentsibilizatzeko eta horiek eraisteko, diagnostikoa lehenago bultzatuz. Baita APNABI Autismo Bizkaian ere. Horren adibide da APNABIren “Mujeres TEA” kanpaina, zeinaren bidez diagnostiko berantiarra lortu zuten 5 emakumeren testigantza biltzen duen dokumental-laburpen bat argitaratu zuen 2023an, edo Autismo Españak 2019an hasitako ikerketa, zeinean Bizkaiko elkarteak ere parte hartu duen.
Prebalentzia (Iturria: Autismo España)
Autismoaren prebalentziak 100 jaiotzatik 1i eragiten dio (Autismo Europa, 2020), baina ez dago sexuaren arabera bereizitako datu eztabaidaezinik. Gaixotasunak Kontrolatzeko eta Prebenitzeko Zentroak (CDC) adierazi duenez, 54 adingabetik 1ek autismo-diagnostiko bat du (Atlantako Gaixotasunak Kontrolatzeko Zentroa, 2020). Erakunde horrek 2016ko ikerketa baten emandako datuen arabera (Maenner et al., 2020), egoera mota honek 34 mutiletatik 1i eta 144 neskatatik 1i eragiten die.
Informazio gehiago
Nesken eta emakumeen autismoa detektatzeko eta diagnostikatzeko gomendioak (Autismo España)